Memur maaş hesaplama 2026

Memur maaşı, aynı brütteki işçi ücretinden yapısal olarak farklı hesaplanıyor: brüt tek kalem değil, yedi ayrı kalemin toplamı ve hepsi aynı vergiye tabi değil. Araç her kalemi dayanağıyla gösteriyor — ve maaşın üç ayrı matrah ürettiğini.

Maaşı oluşturan kalemler

Aşağıdaki tablo, 2026 Temmuz–Aralık döneminde 9. derecenin 1. kademesinde, 1 yıl hizmeti olan bir öğretmenin kalemleri. Son sütun o kalemin hangi kesintilere girdiğini gösteriyor: GV gelir vergisi, DV damga vergisi, EK emekli keseneği; üstü çizili olan girmiyor demek. Dikkat edilecek yer burası, çünkü satırlar birbirinden farklı.

Gösterge aylığı ₺976,81, taban aylık ₺25.794,91. Yani memurun maaşını asıl taşıyan kalem, derece ve kademeye bağlı olan değil; herkes için sabit olan. Derece ve kademenin etkisi ek gösterge üzerinden ve tazminat oranı üzerinden geliyor.

Üç ayrı matrah

Bu aracın anlattığı asıl şey burada. İşçi bordrosunda brüt ücret tek bir matrah üretir; memurda üç tane çıkıyor ve üçü de birbirinden farklı:

Gelir vergisi matrahı brütün küçük bir kısmı, çünkü 657 md. 152’nin son fıkrası tazminatları damga vergisi dışında vergiden istisna tutuyor; 375 sayılı KHK’nın ek 9. maddesi ek ödeme için aynı şeyi söylüyor. Geriye aylık kısmı ile yan ödeme kalıyor, oradan da emekli keseneği ve genel sağlık sigortası kişi payları düşülüyor.

Emekli keseneği matrahı ise tersi yönde farklılaşıyor: tazminatlar dahil ama yan ödeme ve ek ödeme hariç. Bunun emeklilikte doğrudan sonucu var — memurun emekli aylığı bu matraha bağlı olduğu için çalışırken aldığı brütün altında kalıyor.

Neden ilk soru kadro

Gösterge tablosu bütün memurlar için aynı. Farkı yaratan, kadroya bağlı üç oran: özel hizmet (ya da eğitim öğretim, emniyet, din hizmetleri) tazminatı oranı, 375 ek md. 9 ek ödeme oranı ve yan ödeme puanı. Aynı derece ve kademede beş kadronun neti şöyle ayrışıyor:

Aradaki fark %20, yani derece atlamaktan çok daha büyük. Bu yüzden araç ilk soruyu kadro olarak soruyor: seçim hem oranları hem de derece listesinin sınırlarını belirliyor. Aynı sebeple, kadronuz listede yoksa yakın bir kadroyu seçip rakama güvenmeyin — oranlar birbirinin yerine geçmiyor.

Hesaplama nasıl yapılıyor

1. Aylık bulunur — 657 ekli I No.lu Cetvelden derece ve kademenin gösterge rakamı okunur (620), ekli I Sayılı Cetvelden ek gösterge eklenir ve aylık katsayıyla çarpılır (1,58 — Temmuz–Aralık 2026).
2. Taban ve kıdem aylığı eklenir — taban aylık 1.000 göstergenin taban aylık katsayısıyla (25,79) çarpımı; kıdem aylığı her hizmet yılı için 20 gösterge, 25. yılda 500 göstergede tavan yapar. İkisi de 375 sayılı KHK’nın 1/A maddesinde.
3. Yan ödeme hesaplanır — kadronun iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük ve mali sorumluluk puanları toplanır ve yan ödeme katsayısıyla (0,50) çarpılır. Yan ödeme bir tazminat değil zamdır; bu yüzden gelir vergisinden istisna değil.
4. Tazminat ve ek ödeme oranlanır — ikisi de “en yüksek Devlet memuru aylığı”na uygulanır. Bu, 1. derecenin 4. kademesi göstergesi ile en yüksek ek göstergenin toplamı olan 9.500 göstergenin aylık katsayıyla çarpımı: ₺14.967,36. Oran kadroya bağlı ve üç katmandan oluşuyor (aşağıda).
5. Matrahlar ayrı ayrı kurulur — her kalem kendi vergi ve prim davranışını taşır; kalemler hiçbir yerde tek bir brüt olarak toplanıp kesintiye tabi tutulmaz.
6. Kesintiler uygulanır — emekli keseneği kişi payı %9 ve genel sağlık sigortası kişi payı %5 (5510 md. 81), artan oranlı gelir vergisi tarifesi (GVK md. 103, kümülatif) ve binde 7,59 damga vergisi.

Son adımın sonucu, net maaşın yıl boyunca sabit olmaması. Örnekteki öğretmenin neti Ocak’ta ₺38.019,58, Temmuz katsayılarıyla ₺43.159,84 , ekim ayında kümülatif gelir vergisi matrahı bir üst dilime girdiği için ₺42.810,99. Araç hangi ayda ne olduğunu sonucun altında ayrıca yazıyor.

Tazminat oranının dört katmanı

Memur mali haklarında tek bir belge yetmiyor; her katman bir öncekinin üstüne biniyor:

1. Kanun — 657 md. 152 tazminat tavanlarını koyar. Ödenen oran değil, sınır.
2. Cumhurbaşkanı Kararı — 2006/10344 sayılı Karar, ekli cetvellerde uygulanacak taban oranları ve yan ödeme puanlarını verir.
3. Toplu sözleşme — 8. Dönem Toplu Sözleşme ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 2025/1 sayılı Kararı taban oranın üstüne puan ekler. Yalnız birine bakmak eksik cevap verir; ikisi de 27 Ağustos 2025 tarihli Resmî Gazetede yayımlandı.
4. HMB Genelgesi — dönemin katsayılarını duyurur.

Verideki her taban oran 657 md. 152 tavanının içinde kalıyor; çoğu tam tavanda. Tavanı aşan her değer istisnasız üçüncü katmandan, yani toplu sözleşmeden geliyor. Bu tutarlılık testle sabitlendi: bozulursa veride hata var demektir. Araç, üçüncü katman devredeyse sonucun varsayımlar bölümünde hangi belgeden kaç puan geldiğini ayrıca yazıyor.

Doğrulama

Gösterge tablosu, taban ve kıdem aylığı göstergeleri, aile yardımı göstergeleri ve ek gösterge cetveli doğrudan mevzuat.gov.tr’deki resmî metinlerden alındı. Ek gösterge cetveli elle aktarıldığı için iki bağımsız kontrolden geçirildi: yükseköğrenim mezunlarına uygulanan merdiven altı ayrı grupta birebir aynı çıkıyor, ve 7417 sayılı Kanun öncesi tabloyla karşılaştırıldığında teknik hizmetler grubunun sekiz hücresinin sekizi de “eski değer + 600” ilişkisini sağlıyor.

Katsayılar kanun metninde yok; Hazine ve Maliye Bakanlığının altı aylık Mali ve Sosyal Haklar genelgeleriyle duyuruluyor. Genelgelerin kendi PDF’leri indirildi ve üç kontrolden geçirildi. Birincisi iç tutarlılık: Temmuz katsayılarının Ocak katsayılarına oranı üç kalemde de aynı çıkıyor (%13,52). İkincisi türetme: Hakem Kurulu Kararındaki dönem katsayısı ile genelgedeki enflasyon çarpanı birleştirilince genelgedeki rakam 10⁻⁶ mertebesinde farkla çıkıyor. Üçüncüsü dış çapraz doğrulama: aynı genelgelerle açıklanan kıdem tazminatı tavanları bu projede daha önce bağımsız olarak doğrulanmıştı ve aynı oranda artıyorlar.

Uygulanan tazminat, ek ödeme ve yan ödeme oranları beş kadro için birincil kaynaktan çıkarıldı: 2006/10344 sayılı Kararın ekli cetvelleri, polis memurunda 2016/8581, din hizmetlerinde 2010/823 sayılı Kararlar, ek ödemede 375 sayılı KHK’nın ekli (I) sayılı Cetveli, üstüne 8. Dönem Toplu Sözleşme ve Hakem Kurulu Kararı. Doğrulanmamış kadro için hesaplama açılmıyor.

Bu araç henüz bağımsız uzman onayından geçmedi. Hesap kadroya bağlı ödemeleri kapsıyor; ek ders, nöbet, döner sermaye gibi fiilî göreve bağlı ödemeler ile sendika aidatı, kefalet ve icra kesintileri hesaba girmiyor. Aile yardımı göstergelerinde yürürlükteki artırım kararı doğrulanmadı. Kesin tutar için kurumunuzun maaş mutemetliğine başvurun.

Sık sorulan sorular

Ek göstergem neden sıfır görünüyor?

Cetvel o dereceyi saymadığı için. 657 md. 43/B aylığın “cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle” bulunacağını söylüyor; ekli I Sayılı Cetvel ise her grup için yalnız belirli dereceleri sayıyor — meslek gruplarında 1–8, “diğerleri” gruplarında 1–4. Dört yıllık fakülte mezunu 9. dereceden başladığı için göreve başlarken ek göstergesi olmuyor; 8. dereceye yükseldiğinde devreye giriyor. Etkisi küçük değil: aynı hizmet yılıyla 8. derecedeki öğretmenin neti ₺44.801,05, 9. derecedekinin ₺43.159,84 — aradaki ₺1.641,21 tamamen 1.400 ek göstergeden geliyor. Araç bu yüzden “ek göstergeniz sıfır” demiyor, “bu derecede ek gösterge başlamıyor” diyor.

Tazminatlardan neden gelir vergisi kesilmiyor?

657 md. 152’nin son fıkrası bunu açıkça yazıyor: maddenin ikinci bölümündeki tazminatlar damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi değil. Özel hizmet tazminatı (ve eğitim öğretim, emniyet, din hizmetleri tazminatları) bu bölümde. 375 sayılı KHK’nın ek 9. maddesi ek ödeme için aynı kuralı koyuyor. Sonuç şu: örnekteki öğretmenin brütü ₺52.706,28 ama gelir vergisi matrahı ₺21.213,59 — brütün %40,25 kadarı. Aynı brütle çalışan bir işçide matrah neredeyse brütün tamamı olurdu. Memur maaşını işçi bordrosuyla aynı motorla hesaplayan araçlar tam burada yanılıyor.

Toplu sözleşme, kanundaki tavanı nasıl aşabiliyor?

4688 sayılı Kanunun 28. maddesi toplu sözleşmenin kapsamını “katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme” olarak sayıyor; 34. maddesi de Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlarının kesin ve toplu sözleşme hükmünde olduğunu söylüyor. Yani tazminat oranı üç katmanlı: 657 md. 152 tavanı koyuyor, 2006/10344 sayılı Karar uygulanacak taban oranı veriyor, toplu sözleşme bunun üstüne puan ekliyor. Öğretmende taban oran %85, 8. Dönem Toplu Sözleşmenin eklediği 20,56 puanla uygulanan oran %105,56 oluyor — kanunun aynı grup için koyduğu %85 tavanının üstünde. Verideki her taban oran tavanın içinde kalıyor; tavanı aşan her değer istisnasız üçüncü katmandan geliyor ve araç bunu sonuçtaki varsayımlar bölümünde ayrıca yazıyor.

Polis memurunda neden yalnız 3–11. dereceler var?

Çünkü oranı veren belge yalnız o dereceleri sayıyor. Emniyet hizmetleri tazminatının güncel cetveli 2016/8581 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla değiştirildi ve polis memuru satırı 3–4, 5–7 ve 8–11. dereceler için oran veriyor. Kanun tavanı (657 md. 152/II/D) “1, 2, 3 ve 4 üncü derece” derken Karar daha dar ve kadro derecesini esas alıyor. Kapsam dışındaki bir dereceyi sessizce en yakın orana bağlamak, doğrulanmamış bir yorumu rakam gibi göstermek olurdu; araç bunun yerine derece listesini Kararın kapsamına göre kısaltıyor. Bir diğer fark: emniyet hizmetleri sınıfı 4688 md. 15’e göre sendika kuramıyor, dolayısıyla polis memurunun tazminat oranında toplu sözleşme ilavesi de yok.

Sağlık personeli neden listede yok?

375 sayılı KHK’nın ek 9. maddesinin üçüncü fıkrası, döner sermayeden ek ödeme alanları ek ödeme cetvelinin kapsamı dışında bırakıyor. Yani hemşire, ebe, sağlık teknisyeni ve tabip kadroları için cetvelde yazan ek ödeme oranı fiilen ödenmiyor; onların ödemesi 209 sayılı Kanuna dayanan döner sermaye rejiminden geliyor ve kurumdan kuruma, hatta aydan aya değişen bir performans bileşeni taşıyor. Cetveldeki oranı uygulayan bir hesap, sağlık personelinin maaşını sistematik olarak yanlış gösterir. Bu araç doğrulanmamış rakam üretmektense o kadroları kapalı tutuyor; döner sermaye ayrı bir modelleme gerektiriyor.

Taban aylık katsayısı neden aylık katsayıdan on altı kat büyük?

İki ayrı çarpan, iki ayrı iş yapıyor. Taban aylık göstergesi 375 sayılı KHK’nın 1/A maddesinde herkes için sabit: 1.000. Bu gösterge aylık katsayıyla (1,58) çarpılsaydı kalem ₺1.575,51 olurdu; anlamsız bir rakam. Taban aylık, dereceden ve unvandan bağımsız eşit bir taban olsun diye kendi katsayısıyla çarpılıyor: 1.000 × 25,79 = ₺25.794,91. İki katsayının oranı 16,37. Sonucu örnekte görmek mümkün: taban aylık brütün %48,94 kadarı, derece ve kademeden gelen gösterge aylığı ise yalnız ₺976,81. Memur maaşının büyük kısmı derece farkından değil, herkese eşit uygulanan kalemlerden geliyor.

Emekli keseneği neden brütün tamamından kesilmiyor?

5510 sayılı Kanunun 80. maddesi, 4/c sigortalısında prime esas kazancı tek tek sayıyor: gösterge ve ek gösterge aylığı, taban ve kıdem aylığı, makam, temsil ve görev tazminatları ile 657 md. 152 uyarınca ödenen tazminatlar. Yan ödeme (md. 152’nin “I- Zamlar” kısmı) ve 375 ek md. 9 ek ödemesi bu listede yok; ek ödeme için maddenin kendisi de “benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz” diyor. Örnekte brüt ₺52.706,28 iken emekli keseneği matrahı ₺42.602,77 — brütün %80,83 kadarı. Bunun emeklilikte doğrudan sonucu var: emekli aylığı bu matrah üzerinden hesaplandığı için memurun emekli aylığı, çalışırken aldığı brütün epey altında kalıyor.

Aile yardımından da mı kesinti yapılmıyor?

Hayır. 657 md. 203 açık: aile yardımı ödenekleri hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmadan ödeniyor. Bu yüzden araç aile yardımını brüte ekliyor ama üç matrahın hiçbirine katmıyor — eklenen tutar olduğu gibi nete yansıyor. 2026 Temmuz–Aralık döneminde eş için ₺2.363,27, altı yaşından büyük her çocuk için ₺393,88, 0–6 yaş grubundaki her çocuk için ₺787,76. Bu rakamlar 657 md. 202’deki kanuni göstergelerden (eş 1.500, çocuk 250) türetildi; aynı fıkra göstergeleri üç katına kadar artırma yetkisini Cumhurbaşkanına veriyor ve yürürlükteki artırım kararı henüz doğrulanmadı — araç bunu sonuçtaki varsayımlar bölümünde söylüyor.

Bordromdaki rakam neden bu hesapla birebir tutmuyor?

Bu araç kadroya bağlı ödemeleri hesaplıyor: gösterge, ek gösterge, taban ve kıdem aylığı, yan ödeme, tazminat, ek ödeme ve aile yardımı. Fiilî göreve bağlı ödemeler — ek ders ücreti, nöbet ücreti, fazla çalışma, döner sermaye payı, arazi ve seyyar görev tazminatı — kadrodan değil, o ayki görevden doğuyor ve hesaba girmiyor. Aynı şekilde sendika aidatı, kefalet aidatı, lojman kirası, icra ve nafaka kesintileri de kişiye özel. Bir de kümülatif etki var: gelir vergisi yıl içinde biriken matraha bağlı olduğu için aynı maaş yılın sonuna doğru daha çok vergilendiriliyor. Araç bunu hesaba katıyor ve hangi ayda dilim değiştiğini sonuçta yazıyor.

Kaynaklar

1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (mevzuat.gov.tr, resmî metin)
2. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname — taban aylık, kıdem aylığı, ek ödeme (mevzuat.gov.tr)
3. Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 26/8/2025 tarihli ve 2025/1 sayılı Kararı (RG 27.08.2025, 32999)
4. Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü, Mali ve Sosyal Haklar Genelgesi (Sıra No: 1), 06.01.2026, sayı 27998389-010.06.02-4481518
5. Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü, Mali ve Sosyal Haklar Genelgesi (Sıra No: 5), 03.07.2026, sayı 27998389-010.06.02-4870801
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, ekli I Sayılı Cetvel (7417 s.K. ile değişik) — mevzuat.gov.tr resmî metin
7. 2006/10344 sayılı Karar — Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar (RG 05.05.2006, 26159); 10807 sayılı CK ile 2026’da da uygulanıyor
8. 375 sayılı KHK ek md. 9 ve ekli (I) sayılı Cetvel — ek ödeme (mevzuat.gov.tr)
9. 8. Dönem Toplu Sözleşme (2026–2027), RG 27.08.2025 – 32999
10. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu md. 28 ve 34 — toplu sözleşmenin kapsamı ve bağlayıcılığı
11. Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 26/8/2025 tarihli ve 2025/1 sayılı Kararı, RG 27.08.2025 – 32999
12. 2016/8581 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı — (III) sayılı Cetvelin Emniyet Hizmetleri Tazminatı bölümünün değiştirilmesi (RG 11.03.2016, 29650)
13. 2010/823 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı — (III) sayılı Cetvelin Din Hizmetleri Tazminatı bölümünün değiştirilmesi (RG 30.09.2010, 27715)